Στρατηγικές Επιχειρήσεων στον Σύγχρονο Κόσμο

  Η στρατηγική σχετίζεται με το μέσο και τον τρόπο που θα χρησιμοποιήσει ο ηγέτης μιας ομάδας ή ενός συστήματος, προκειμένου να κατορθώσει να αποκτήσει τον έλεγχο που χρειάζεται για να επιτύχει τον σκοπό του

Χρύσα Καλτσώνη

Κοινωνική Εγκληματολόγος – Εγκληματολογική Ψυχολόγος

εξειδίκευση στη διαχείριση κρίσεων των ενόπλων δυνάμεων

Καθηγήτρια στην Αστυνομική Ακαδημία 

Η στρατηγική,  παρέχει μια κατεύθυνση για την εξαναγκαστική ή πειστική χρήση αυτής της ισχύος για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Αυτό σημαίνει ότι κάποια από τα βασικά μελήματα της στρατηγικής είναι η πρόληψη και η επαγρύπνηση. Για να συμβεί αυτό, η σημασία της εκπαίδευσης καθώς και η εφαρμογή στρατηγικών επιχειρήσεων είναι πολύ σημαντικά, αφού ως δύο αλληλένδετα στοιχεία συμβάλλουν στην αποτελεσματικότητα της επιχείρησης, την επιβίωσης, την ψυχική – σωματική ενδυνάμωση αλλά και την γενικότερη επιτυχία των στρατιωτικών αποστολών. Η εκπαίδευση και κατάρτιση αποτελούσε ανέκαθεν αναπόσπαστο κομμάτι των επιχειρήσεων. Ο αξιωματικός όφειλε να περάσει μέσα από μια αυστηρή εκπαίδευση στον βασικό του κλάδο, έτσι ώστε να μπορέσει να αναπτύξει τις ικανότητες του, και να εκ γυμνάσει τη σωματική αλλά και τη ψυχική του δύναμη. Ύστερα από το πέρας της εκπαίδευσης, και εφόσον κατάφερνε να τελειοποιήσει με επιτυχία τις προκλήσεις που αντιμετώπιζε στο πλαίσιο της εκπαίδευσης, μπορούσε να περάσει στο επόμενο επίπεδο. Η εκπαίδευση και η πείρα που έπαιρναν οι αξιωματικοί σε κάθε επίπεδο παρείχαν επαρκή βάση για την προαγωγή τους στο επόμενο επίπεδο, όπου και θα λάμβαναν πρόσθετη εκπαίδευση, καθώς θα προχωρούσαν κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας τους.

Η κατάρτιση ουσιαστικά επικεντρωνόταν και συνεχίζει να επικεντρώνεται στην ανάπτυξη και εκτέλεση συγκεκριμένων καθηκόντων ή δεξιοτήτων, ενώ η εκπαίδευση προσανατολίζεται σε πιο γενικευμένες και αφηρημένες γνώσεις που μπορεί να συνδέονται ή να μην συνδέονται με συγκεκριμένα καθήκοντα ή δράσεις. Κάποιες από τις κύριες αρχές των στρατηγικών επιχειρήσεων περιλαμβάνουν τις ψυχολογικές επιχειρήσεις, τον κυβερνοπόλεμο, τη χρήση τεχνολογικών μέσων και πληροφοριών, προσαρμοστικότητα, ευελιξία, αλλά και καθορισμό στρατηγικών στόχων.  Πιο ειδικά:

Επιχειρησιακή ισχύς

Όσον αφορά το επιχειρησιακό επίπεδο το οποίο συνδέεται με την τεχνολογία, το επιχειρησιακό περιβάλλον στην εποχή του τεχνολογικού πολέμου, καθορίζεται από πέντε τάσεις. Μεγαλύτερη θνησιμότητα και διασπορά, αύξηση του όγκου και της ακρίβειας των πυρομαχικών, βελτίωση της ενσωματωμένης τεχνολογίας που οδηγεί σε αύξηση της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας, διεύρυνση των δυνατοτήτων των μικρότερων μονάδων να παράγουν αποφασιστικά αποτελέσματα, περισσότερη αορατότητα και ενίσχυση της ανιχνευσιμότητας. Δεδομένου ότι αυτές οι τάσεις εφαρμόζονται, οι μελλοντικές εκκινήσεις θα αποκτήσουν πολύ διαφορετικό χαρακτήρα από εκείνες του παρελθόντος. Για να εκτιμήσει κανείς πλήρως τη σημασία αυτής της αλλαγής, είναι απαραίτητο να κατανοήσει τις σχέσεις που διέπουν αυτές τις τάσεις, καθώς και τα θεμελιώδη δομικά στοιχεία της επιχειρησιακής δύναμης σε αυτό το νέο περιβάλλον. Οι επιχειρησιακές δυνάμεις παράγουν την ισχύ τους από την αλληλεπίδραση έξι στοιχείων. Αντίληψη του αντιπάλου, του εαυτού και το περιβάλλον τους, αποφασιστική επίθεση στον αντίπαλο, προστασία από τις επιθέσεις του αντιπάλου, ελευθερία κινήσεων στην περιοχή επιχειρήσεων, άσκηση ελέγχου επί των υποσυνόλων και αυτοσυντήρηση. Κάθε ένα από αυτά τα στοιχεία αλληλεπιδρά δυναμικά με τα άλλα στοιχεία έτσι ώστε να δημιουργηθεί η μέγιστη δυνατή ισχύς της δύναμης. Παραδείγματος χάριν, για να είναι αποτελεσματικά τα πλήγματα που πραγματοποιούνται σε βάθος πρέπει να είναι ακριβή. Η ακρίβεια εξαρτάται από την ικανότητα ανίχνευσης του στόχου και την άσκηση ελέγχου επί του χρονισμού των πληγμάτων. Επίσης, η αποτελεσματικότητα αυτών των πληγμάτων θα εξαρτηθεί από την ικανότητα μετακίνησης των μέσων κρούσεων στην κατάλληλη θέση, την προστασία τους τόσο κατά τη διαδρομή όσο και όταν βρίσκονται στη θέση τους και τη διατήρηση των μέσων κρούσης με πυρομαχικά και άλλα εφόδια. Έτσι, η αποτελεσματικότητα των επιχειρησιακών πυρομαχικών είναι συνάρτηση όχι μόνο του ίδιου του πυραύλου ή της βόμβας, αλλά και της ικανότητας του επιχειρησιακού διοικητή να ανιχνεύει, να ελέγχει, να μετακινεί, να προστατεύει και να συντηρεί.

Ψυχολογική επιχείρηση

Ο ελιγμός αποτελεί επίσης συνάρτηση των ίδιων στοιχείων που προαναφέρθηκαν. Η επιτυχία εξαρτάται από την ικανότητα του διοικητή να επιτυγχάνει αποτελεσματική επίγνωση της κατάστασης. Η ακριβής και γρήγορη αντίληψη τόσο των αντίπαλων όσο και των φίλιων δυνάμεων στην περιοχή των επιχειρήσεων είναι πολύ σημαντική. Αυτού του είδους η ανίχνευση θα οδηγήσει στην αναγνώριση της αδυναμίας του αντιπάλου σε σχέση με τη δύναμη των φίλιων δυνάμεων και στον εντοπισμό περιοχών από τις οποίες μπορεί να αποκτηθεί προβάδισμα θέσεως. Η ελεγχόμενη, προστατευμένη και βιώσιμη μετακίνηση προς αυτές τις περιοχές θα επιτρέψει στη συνέχεια στα στελέχη να μετακινήσουν τον αντίπαλο από τη θέση του ή να παράσχει στις δυνάμεις ελιγμού μια ευνοϊκότερη θέση από την οποία θα χτυπήσει περαιτέρω τον αντίπαλο. Όπως και με τα επιχειρησιακά πυρά, η επιτυχία των επιχειρησιακών ελιγμών είναι συνάρτηση της συνδυασμένης επίδρασης των ίδιων θεμελιωδών στοιχείων.

Κυβερνοασφάλεια και τεχνολογία

Η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο έχει αποκτήσει στρατηγική θέση στις πολιτικές των κρατών και των διεθνών οργανισμών. Οι απειλές κυβερνοασφάλειας δεν λαμβάνουν υπόψιν τα κρατικά σύνορα. Αυτό σημαίνει ότι ο ανεξάρτητος κόσμος απαιτεί ολιστικές, διακρατικές προσεγγίσεις. Ωστόσο, μόνο οι ισχυρότεροι διεθνείς δρώντες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα ή η Ρωσία, μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά τους κινδύνους του κυβερνοχώρου με τεράστιες και εξελιγμένες δυνατότητες και πόρους. Ο σχεδιασμός στρατιωτικών επιχειρήσεων βασίζεται σε πληροφορίες οι οποίες απαιτούνται για την κατάρτιση ενός αξιόπιστου και εφαρμόσιμου σχεδίου. Ως εκ τούτου, οι κύριοι τομείς για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) είναι οι δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών, οι λεγόμενες πληροφορίες, αναγνώριση και παρακολούθηση (ISR) και η απόκτηση στόχου (TA). Τα εξειδικευμένα συστήματα έχουν μεγάλη χρησιμότητα στον υλικοτεχνικό σχεδιασμό. Εξετάζοντας τις ενέργειες που απαιτούνται για τα επιθυμητά αποτελέσματα πρέπει να ληφθεί υπόψη η χρήση συστημάτων υποστηριζόμενων από την τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) στους τομείς των επιχειρήσεων στον κυβερνοχώρο και των επιχειρήσεων πληροφοριών. Όταν αρχίζει η εκτέλεση του σχεδίου ή η προετοιμασία για την εκτέλεση, τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου που υποστηρίζονται από τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) μπορούν να παράσχουν πολύτιμη συμβολή στην επιτυχή επιχείρηση. Η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) είναι βέβαιο ότι ανοίγει νέες προοπτικές στις αμυντικές τεχνολογίες. Υπάρχουν υψηλές προσδοκίες όσον αφορά την εφαρμογή των μεθόδων τεχνητής νοημοσύνης σε διάφορους στρατιωτικούς τομείς. Παρόλα αυτά, ακόμα υφίστανται ανασταλτικοί παράγοντες και άλυτα ζητήματα για περαιτέρω έρευνα προκειμένου να εκπληρωθούν οι εν λόγω προσδοκίες.

Τεχνολογία Blockchain

Η τεχνολογία blockchain αντιπροσωπεύει έναν παραδειγματικό μετασχηματισμό στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, αναδιαρθρώνοντας ριζικά τις αμυντικές αρχιτεκτονικές πληροφοριών και τα επιχειρησιακά πλαίσια. Στο πλαίσιο αυτής της αναλυτικής εξέτασης διερευνάται ο αντίκτυπος της τεχνολογικής ολοκλήρωσης σε πολλαπλούς αμυντικούς τομείς, με ιδιαίτερη έμφαση στις στρατηγικές επιπτώσεις της στις στρατιωτικές ικανότητες και την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα. Με την εφαρμογή της τεχνολογίας έχουν καταδειχθεί ποσοτικά μετρήσιμες βελτιώσεις στα στρατιωτικά συστήματα πληροφοριών, εισάγοντας εξελιγμένα πρωτόκολλα για τη διαχείριση δεδομένων και την επιχειρησιακή ασφάλεια. Η υιοθέτηση της αλυσίδας μπλοκ στη διαχείριση των στρατιωτικών αλυσίδων εφοδιασμού αποτελεί μια θεωρητική, αν θα λέγαμε, επανάσταση στον παραδοσιακό τρόπο σκέψης και προσέγγισης των logistics. Οι συγκεκριμένες σύγχρονες προκλήσεις των στρατιωτικών logistics που επιλύονται με την εφαρμογή blockchain, περιλαμβάνουν πολύπλοκους αλγορίθμους για τη βελτιστοποίηση του εργατικού δυναμικού, πρωτόκολλα για τον μετριασμό της περιβαλλοντικής αβεβαιότητας, πλαίσια συντονισμού της εφοδιαστικής από απόσταση και δυναμικά συστήματα κατανομής πόρων σε περίπτωση έκτακτων περιστατικών.

Μέσω της στρατιωτικής στρατηγικής παρέχονται άμεσες πληροφορίες για τις στρατηγικές επιχειρήσεις, οι οποίες αφορούν συντονισμένα καθήκοντα, επιθέσεις, επιχειρήσεις και πολεμικές ενέργειες που εκτελούνται σε ένα ενιαίο σχήμα και σχέδιο για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων. Σε θεωρητικό επίπεδο, η στρατιωτική στρατηγική αποτελεί ένα σύστημα γνώσεων όσον αφορά τη φύση των σύγχρονων πολέμων, τους τρόπους πρόληψής τους με τη χρήση στρατιωτικών μέσων, τις μεθόδους και τις μορφές διεξαγωγής πολέμου εν γένει καθώς και τη διεξαγωγή στρατιωτικών ενεργειών σε επίπεδο στρατηγικής κλίμακας. Επιπλέον, η στρατιωτική στρατηγική αντιπροσωπεύει ένα πρακτικό σύνολο μέτρων και ενεργειών που λαμβάνονται από το κράτος, ιδίως από την ανώτερη στρατιωτική ηγεσία, προκειμένου να προετοιμαστεί για την άμυνα σε καιρό ειρήνης και να διαχειριστεί τις ένοπλες δυνάμεις σε καιρό πολέμου. Η στρατιωτική στρατηγική αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ευρύτερης στρατιωτικής τέχνης, που αποτελεί τον υψηλότερο τομέα της, ο οποίος καλύπτει το σχεδιασμό στρατηγικών επιχειρήσεων και τη διεξαγωγή του πολέμου εν γένει.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Berry, M. M. S. (2008). PSYOP and the Information Age: Assessing US Army Employment of Psychological Operations in the Contemporary Operating Environment.

Bowdish, R. G. (2013). Military strategy: Theory and concepts. The University of Nebraska-

Elder, L. G. R. R. J., & Engr, D. (2021). Maneuver in Military Operations.

Finnegan, J. P. (1998). Military intelligence (Vol. 60). Government Printing Office.

Handel, M. I. (1990). Intelligence and military operations. Intelligence and National Security, 5(2), 1-95.

Jaiswal, N. K. (2012). Military operations research: quantitative decision making (Vol. 5). Springer Science & Business Media.

Leonhard, R. (2009). The art of maneuver: Maneuver warfare theory and Airland battle. Presidio press.

Lind, W. S. (2018). Maneuver warfare handbook. Routledge.

Parlier, G. H. (2020). Strategic Analytics and the Future of Military Operations Research. In Handbook of Military and Defense Operations Research (pp. 429-458). Chapman and Hall/CRC.

Rietjens, S., & De Werd, P. (2023). Intelligence and the Military: Introduction. International Journal of Intelligence and CounterIntelligence, 36(4), 1041-1046.

of military cyber operations. In 2020 12th International Conference on Cyber Conflict (CyCon) (Vol. 1300, pp. 183-197). IEEE.

Shimshoni, J. (1990). Technology, military advantage, and World War I: a case for military entrepreneurship. International Security, 15(3), 187-215.

Smeets, M. (2018). The strategic promise of offensive cyber operations. Strategic Studies Quarterly, 12(3), 90-113.

Talentino, A. K. (2005). Military intervention after the cold war: The evolution of theory and practice (Vol. 4). Ohio University Press.

Tsogas, M., Dai, X., Thomaidis, G., Lytrivis, P., & Amditis, A. (2008, June). Detection of maneuvers using evidence theory. In 2008 IEEE Intelligent Vehicles Symposium (pp. 126-131). IEEE.

Van Eemeren, F. H., & Houtlosser, P. (2006). Strategic maneuvering: A synthetic recapitulation. Argumentation, 20, 381-392.

Weigley, R. F. (2000). A great civil war: a military and political history, 1861-1865. Indiana University Press.

Yarger, H. R. (2006). Strategic theory for the 21st century: the little book on big strategy (No. 12). Strategic Studies Institute, US Army War College.

Zabecki, D. T. (2015). Military developments of world war I. International Encyclopedia of the First World War. Freie Universität Berlin. https://doi. org/10.15463/ie1418, 10636.

Zenko, M. (2009). Between threats and war: US discrete military operations in the post-cold war world. Brandeis University.