Τα 3S της επιτυχίας στα αθλητικά γεγονότα: Safety, Security & Service

Συνέντευξη με τον Άκη Τάκη – Υπεύθυνο Ασφαλείας της Super League Greece

Στα πλαίσια του κεντρικού θέματος που αφορά την ασφάλεια μεγάλων εκδηλώσεων και αθλητικών διοργανώσεων, φιλοξενούμε συνέντευξη του Άκη Τάκη, που εδώ και πολλά χρόνια είναι ο Υπεύθυνος Ασφαλείας της Super League που αποτελεί τη διοργανώτρια αρχή του πρωταθλήματος ποδοσφαίρου της 1^ης κατηγορίας στην Ελλάδα. Στις σελίδες που ακολουθούν ο κ. Τάκης προσεγγίσει μια σειρά από πολύ σημαντικό θέματα για τις προκλήσεις και τις σύγχρονες στρατηγικές στα θέματα ασφάλειας και προστασίας στα αθλητικά γεγονότα.

Κύριε Τάκη, η διοργάνωση ενός αγώνα ποδοσφαίρου αποτελεί πλέον μια ιδιαίτερα σύνθετη επιχειρησιακή διαδικασία. Ποιες θεωρείτε ότι είναι σήμερα οι σημαντικότερες προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι υπεύθυνοι ασφάλειας στα μεγάλα αθλητικά γεγονότα;

Είναι εμφανές πως τα αθλητικά event αποτελούν πλέον ένα ευρύτερο κοινωνικό γεγονός που απαιτεί μεγαλύτερη ευστοχία στον σχεδιασμό, διαφορετική οπτική ως προς το κοινό που παρακολουθεί πλέον τους αγώνες (δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στις απαιτήσεις τους), προσεκτική παρακολούθηση και αξιοποίηση των νέων δεδομένων που προκύπτουν και συνεχή προσπάθεια βελτίωσης της επιχειρησιακής λειτουργίας και των συνθηκών παρακολούθησης ενός αγώνα.

Πολλοί πιστεύουν ότι για να πραγματοποιηθεί ένα ποδοσφαιρικό παιχνίδι αρκεί ένα γήπεδο σε καλή κατάσταση, δύο ομάδες, ένας διαιτητής και μια μπάλα. Όσοι έχουν ασχοληθεί έστω και λίγο με την διοργάνωση ενός αγώνα γνωρίζουν ότι χρειάζεται ένας ολόκληρος οργανισμός που σκέφτεται, σχεδιάζει και ενεργεί πολύπλευρα για την ομαλή διεξαγωγή του, με την ασφάλεια να αποτελεί τον πλέον βασικό παράγοντα επιτυχίας ενός event.

Για πολλά χρόνια η δημόσια συζήτηση γύρω από την ασφάλεια των γηπέδων επικεντρωνόταν κυρίως στην αντιμετώπιση της βίας και των επεισοδίων. Σήμερα, ωστόσο, παρατηρούμε ότι διεθνώς δίνεται ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στο safety, δηλαδή στην ασφαλή και ομαλή εμπειρία των θεατών. Πώς αξιολογείτε αυτή τη μετάβαση και ποιες είναι οι νέες απαιτήσεις που δημιουργεί;

Πώς μπορεί ένα γήπεδο να είναι ταυτόχρονα ασφαλές, φιλόξενο και ελκυστικό για οικογένειες και νέους φιλάθλους;

Είναι γεγονός πως τα τελευταία χρόνια ακολουθείται παγκοσμίως η πρακτική της πρόληψης η οποία πολύ σωστά προηγείται της διαχείρισης κρίσεων και της καταστολής. Η έμφαση στο safety είναι αυτή που μας δίνει τη δυνατότητα να περιορίσουμε σε πολύ μεγάλο βαθμό την εμφάνιση αρνητικών φαινομένων στους αγώνες και συνεπώς έχουμε πολύ μικρότερο αριθμό προβλημάτων να αντιμετωπίσουμε. Πλέον -και μετά από μεγάλη προσπάθεια- έχει γίνει κατανοητή και στη χώρα μας, σε όλους τους εμπλεκόμενους με την ασφάλεια φορείς, η σημασία του safety και πλέον όλοι συμβάλλουν από την δική τους πλευρά στην αξιοποίηση του.
Οι απαιτήσεις που δημιουργεί αυτή η κατεύθυνση είναι σαφέστατα η αναβάθμιση των εγκαταστάσεων, η αξιοποίηση της τελευταίας τεχνολογίας (κάμερες υψηλής ευκρίνειας, τουρνικέ, ηλεκτρονικό εισιτήριο), τα αναβαθμισμένα σχέδια ασφαλείας και εκκένωσης των γηπέδων, η άρτια εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού που απασχολείται στις ημέρες των αγώνων και η ορθή κατανομή ρόλων και αρμοδιοτήτων.

Ένα γήπεδο μπορεί σαφέστατα να είναι λειτουργικό, φιλόξενο και συγχρόνως ασφαλές. Για να επιτευχθεί αυτό πρέπει απαραιτήτως να δημιουργηθεί μια ισορροπία και ο αρμονικός συνδυασμός του safety με το security χωρίς το ένα να επηρεάζει ή να μειώνει τη δυναμική του άλλου. Παράλληλα θα πω ότι τα τελευταία χρόνια τα αρχικά S έχουν γίνει τρία καθώς στο Safety και το Security έχει προστεθεί και το Service που πλέον άπτεται (κυρίως) στα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες της Ασφάλειας. Ο λειτουργικός συνδυασμός των τριών S, δημιουργεί μεγάλα ποσοστά επιτυχίας στην ομαλή διεξαγωγή των αγώνων.

Έχετε μια μακρά πορεία στον χώρο της ασφάλειας των αθλητικών διοργανώσεων. Πώς θα περιγράφατε την πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα όσον αφορά τη διαχείριση φιλάθλων, την πρόληψη επεισοδίων και τη συνολική ασφάλεια των αγώνων;

Νομίζω πως το Πρωτάθλημα μας τα τελευταία χρόνια είναι από τα πλέον αναβαθμισμένα σε συνθήκες παρακολούθησης αγώνων. Είδαμε γεμάτα και ασφαλή γήπεδα, σταθερά αυξανόμενο αριθμό μετακινήσεων (ακόμα και από ομάδες που δεν μετακινούσαν φιλάθλους τους εκτός έδρας στο παρελθόν) και παράλληλα κάθετη πτώση σε όλους τους δείκτες των στατιστικών που αφορούν τα αρνητικά περιστατικά που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια των αγώνων. Το κυριότερο είναι ότι βλέπουμε εικόνες με κόσμο όλων των ηλικιών να απολαμβάνει παιχνίδια μεγάλης βαθμολογικής σημασίας που μπορεί να έκριναν τίτλους ή υποβιβασμούς, με θερμή μεν ατμόσφαιρα αλλά χωρίς παρατράγουδα.

Για να φτάσουμε σε αυτά τα επίπεδα βελτίωσης προηγήθηκε ένα σημαντικό χρονικό διάστημα συνολικής προσπάθειας, συνεργασίας διαφορετικών φορέων, ειλικρινούς ανάλυσης καταστάσεων και αξιολόγησης λανθασμένων πρακτικών του παρελθόντος, αυστηρότερη νομοθεσία και παράλληλη δυναμική είσοδος των σύγχρονων τεχνολογικών μέσων που συνέβαλαν θετικά σε όλη αυτή τη διαδικασία που συνεχίζει να βρίσκεται σε εξέλιξη. Φυσικά υπάρχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης καθώς παρατηρήθηκαν τομείς που ακόμα χρειάζονται προσπάθεια (κυρίως στο Service και την αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού) για να φτάσουμε σε ακόμα υψηλότερα επίπεδα, αλλά σίγουρα με όσα συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια τα μηνύματα είναι τουλάχιστον ενθαρρυντικά.

Η FIFA και η UEFA αποτελούν τους βασικούς φορείς που καθορίζουν τις διεθνείς προδιαγραφές για την ασφάλεια των αθλητικών διοργανώσεων. Ποιες είναι σήμερα οι βασικές κατευθύνσεις που προωθούν και ποιες νέες πρακτικές ή προσεγγίσεις θεωρείτε ότι επηρεάζουν περισσότερο τη λειτουργία των διοργανώσεων;

Πώς εξελίσσεται η συνεργασία της Super League με τη FIFA και την UEFA σε θέματα ασφάλειας και διαχείρισης κινδύνων; Υπάρχουν συγκεκριμένα προγράμματα, κατευθύνσεις ή πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στη συνεχή βελτίωση των διαδικασιών;

Η FIFA και η UEFA ανέκαθεν έδιναν ιδιαίτερη προσοχή στα θέματα ασφαλείας των αγώνων, δίνοντας έμφαση τα τελευταία χρόνια και σε κοινωνικά θέματα όπως ο ρατσισμός ή η ομοφοβία, που κρούσματα τους έκαναν την εμφάνιση τους στις κερκίδες των γηπέδων. Μέσω ενημερώσεων, σεμιναρίων και συναντήσεων με εξειδικευμένα στελέχη στον τομέα της ασφάλειας έρχονται στο προσκήνιο νέες ιδέες και πρακτικές.

Η SL παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και κυρίως μέσω της ενεργής συμμετοχής της στην Ένωση Ευρωπαϊκών Λιγκών (EPFL) ανταλλάσσει απόψεις και μοιράζεται εμπειρίες και ιδέες με τους αντίστοιχους υπεύθυνους των πλέον προηγμένων ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει φυσικά και στην Σύμβαση Saint Denis (Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης), το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο δηλαδή, που θεσπίστηκε με στόχο την ασφάλεια στις αθλητικές διοργανώσεις, μια συνθήκη που η χώρα μας συμμετέχει ενεργά.

Η ασφάλεια ενός αγώνα προϋποθέτει στενή συνεργασία πολλών διαφορετικών φορέων. Ποιος είναι ο ρόλος της Ελληνικής Αστυνομίας στο σύγχρονο μοντέλο διαχείρισης αθλητικών εκδηλώσεων και πώς αξιολογείτε το επίπεδο συνεργασίας που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια;

Θεωρώ πως η συμμετοχή της Ελληνικής Αστυνομίας στα θέματα ασφαλείας και την εν γένει ομαλή διεξαγωγή των αγώνων είναι απαραίτητη. Εκτός των νέων αρμοδιοτήτων της που προβλέπονται από την πρόσφατη αθλητική νομοθεσία, η παρουσία της ΕΛ.ΑΣ διασφαλίζει την ομαλότητα και παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο σε κομμάτια της ασφάλειας που το Ιδιωτικό Προσωπικό Ασφαλείας αδυνατεί να παρέμβει όπως π.χ. η αποκατάσταση της τάξης σε περιπτώσεις εκτεταμένων επεισοδίων ή στον διαχωρισμό των φιλάθλων σε αγώνες μεγάλης επικινδυνότητας.

Η συνεργασία μας ήταν ανέκαθεν σε υψηλό επίπεδο με εκατέρωθεν κατανόηση των προβλημάτων και των ιδιαιτεροτήτων κάθε εμπλεκόμενου φορέα. Η αξιοποίηση από την πλευρά τους εξειδικευμένων στελεχών σε θέματα ασφαλείας γηπέδων, έχει βοηθήσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια τόσο στο επίπεδο κατάρτισης της ΕΛ.ΑΣ όσο και στο πλαίσιο της συνεργασίας μας.

Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος των Υπευθύνων Ασφάλειας των ομάδων και ποια χαρακτηριστικά θεωρείτε απαραίτητα για έναν σύγχρονο Security Officer που δραστηριοποιείται στο περιβάλλον του επαγγελματικού ποδοσφαίρου;

Ο Υπεύθυνος Ασφαλείας είναι ένας ιδιαιτέρως σημαντικός κρίκος στην αλυσίδα των ανθρώπων που είναι επιφορτισμένοι με τα θέματα ομαλής διεξαγωγής των αγώνων. Ο ρόλος του είναι κομβικός καθώς -μαζί με τον Υπεύθυνο Μέτρων Αξιωματικό της ΕΛ.ΑΣ- πρόκειται για τα δύο κεντρικά πρόσωπα που διαχειρίζονται την εκπόνηση και την ορθή εκτέλεση του πλάνου ασφαλείας ενός ποδοσφαιρικού αγώνα.

Τα τελευταία χρόνια και με την θέσπιση αυστηρότερων και πιο εξειδικευμένων κριτηρίων που απαιτείται να διαθέτει κάθε Υπεύθυνος Ασφαλείας, το επίπεδο έχει ανέβει σημαντικά με αποτέλεσμα (τουλάχιστον στο Πρωτάθλημα της SL), η σχετική θέση σε κάθε ΠΑΕ να έχει επανδρωθεί με καταρτισμένα και έμπειρα στελέχη που διακρίνονται για τον επαγγελματισμό τους.

Στα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να διαθέτει ένας Υπεύθυνος Ασφαλείας που δραστηριοποιείται στο ποδόσφαιρο, σίγουρα συμπεριλαμβάνονται η εμπειρία, η επιχειρησιακή και ηγετική ικανότητα, η ψύχραιμη και αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων, η γνώση των κανονισμών και το ανεπτυγμένο πνεύμα συνεργασίας με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Οι ιδιωτικές εταιρείες παροχής υπηρεσιών ασφάλειας αποτελούν πλέον βασικό πυλώνα της επιχειρησιακής λειτουργίας των αγώνων. Πώς αξιολογείτε τον ρόλο τους σήμερα και ποιες δεξιότητες ή πιστοποιήσεις θεωρείτε απαραίτητες για τα στελέχη που απασχολούνται σε αθλητικές διοργανώσεις;

Όπως ανέφερα και παραπάνω, στις αρμοδιότητες της ασφάλειας των γηπέδων εντάσσεται πλέον και το service, οι παροχές εκείνες δηλαδή που δημιουργούν ένα φιλικό, φιλόξενο και λειτουργικό περιβάλλον για τους θεατές των αγώνων. Σε αυτό το κομμάτι το ιδιωτικό προσωπικό ασφαλείας έχει τις περισσότερες αρμοδιότητες καθώς είναι ο φορέας που έρχεται σε απευθείας επαφή με τους φιλάθλους. Η κατάρτιση που πρέπει να διαθέτει ένας εργαζόμενος για να ανταπεξέλθει στα συγκεκριμένα καθήκοντα, διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό από εκείνη των συναδέλφων του που απασχολούνται στις εισόδους των θεατών ή στην πρόσβασης των προελέγχων των εγκαταστάσεων.

Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι η εκπαίδευση που απαιτείται πλέον είναι πολυεπίπεδη ώστε να υπάρχει η απαιτούμενη απόδοση και αποτελεσματικότητα των εργαζομένων. Το τελευταίο διάστημα γίνεται σημαντική προσπάθεια για την αναβάθμιση των υπηρεσιών που παρέχονται από τις εταιρείες ΙΕΠΥΑ, με όλους τους φορείς να συνεργάζονται προς αυτή την κατεύθυνση.

Η αξιοποίηση προηγμένων τεχνολογιών φαίνεται να αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η ασφάλεια στα γήπεδα. Ποιες τεχνολογίες θεωρείτε ότι έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση σήμερα και πώς συμβάλλουν στη βελτίωση της πρόληψης, της επιτήρησης και της διαχείρισης συμβάντων; Έχει βοηθήσει το ηλεκτρονικό εισιτήριο ; Ποια είναι η εμπειρία σας από την εφαρμογή τους μέχρι τώρα

Η τεχνολογία υπήρχε και τα προηγούμενα χρόνια αλλά προφανώς δεν ήταν επαρκής η λειτουργικότητα της ή η διαδικασίες που ακολουθούνταν δεν ήταν αυτές που θα εξασφάλιζαν το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Πλέον με την ισχύουσα νομοθεσία και με την απαίτηση λειτουργίας συστημάτων τελευταίας τεχνολογίας για την αδειοδότηση των εγκαταστάσεων, οι αλλαγές είναι εμφανείς. Όλοι πλέον γνωρίζουν ότι οποιαδήποτε παραβατική συμπεριφορά καταγράφεται και ανά πάσα στιγμή μπορεί να επιφέρει κυρώσεις τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και σε αυτό των ΠΑΕ που ανήκει ο συγκεκριμένος φίλαθλος που υπέπεσε στο παράπτωμα. Η επίδραση της νέας τεχνολογίας μέσω της παρακολούθησης των γηπέδων από κάμερες υψηλής ευκρίνειας, του ηλεκτρονικού εισιτηρίου, του access control και των τουρνικέ, έχουν βελτιώσει δραστικά κυρίως τα θέματα πρόληψης όσο και αντιμετώπισης αρνητικών φαινομένων.

Κλείνοντας, πώς φαντάζεστε το μέλλον της ασφάλειας στις αθλητικές διοργανώσεις τα επόμενα χρόνια; Ποιες τάσεις, τεχνολογίες ή οργανωτικές αλλαγές πιστεύετε ότι θα διαμορφώσουν το νέο πρότυπο λειτουργίας των γηπέδων και των μεγάλων αθλητικών εκδηλώσεων;

Οι όποιες οργανωτικές αλλαγές πιστεύω έχουν να κάνουν με κάποιες κλασικές παθογένειες που μας απασχολούν χρόνια, όπως ο εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων (είναι εμφανής η διαφορά στη διαχείριση των αγώνων σε σύγχρονα ή ανακαινισμένα γήπεδα) και η βελτίωση των facilities και προσφερόμενων υπηρεσιών προς τους θεατές.

Πλέον ο φίλαθλος επιθυμεί και στη χώρα μας να απολαμβάνει ένα ποδοσφαιρικό παιχνίδι ως μια ολοκληρωμένη εμπειρία ψυχαγωγίας για εκείνον και την οικογένεια του και οι ΠΑΕ δείχνουν να αντιλαμβάνονται αυτή τη νέα τάση και να την υιοθετούν προσφέροντας νέες ιδέες και ενέργειες προς αυτή την κατεύθυνση.
Επίσης σημαντικοί παράγοντες θα είναι η αναβάθμιση των υπηρεσιών από το ιδιωτικό προσωπικό ασφαλείας, η έμφαση στην επικοινωνία και την αποτελεσματικότερη συνεργασία μεταξύ των εμπλεκομένων φορέων, ο ξεκάθαρος διαχωρισμός των ρόλων μεταξύ τους και η συμμετοχή των φιλάθλων ως ένα ενεργό μέλος στο τραπέζι των αποφάσεων και την χάραξη στρατηγικής.
Όσον αφορά τις τεχνολογικές αλλαγές, η είσοδος της τεχνολογίας στο ποδόσφαιρο έχει δρομολογήσει ιλιγγιώδεις αλλαγές και εξελίξεις. Πλέον οι ιδέες και οι προτάσεις έρχονται σε μορφή χιονοστιβάδας, με κάποιες από αυτές (που ήδη εφαρμόζονται σε πρωταθλήματα του εξωτερικού) να παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Θα πρέπει αρχικά να γίνει κάποιος διαχωρισμός, ώστε να ασχοληθούμε με τις περιπτώσεις που είναι εφικτό να λειτουργήσουν στην χώρα μας και αυτές στη συνέχεια να αξιολογηθούν και να μπουν στην κουβέντα για την επόμενη μέρα.

Κλείνοντας να πω ότι η ασφάλεια των γηπέδων είναι μια διαρκής και εξελισσόμενη διαδικασία που οφείλουμε συνεχώς να παρατηρούμε και να αξιολογούμε. Δεν επιτρέπει κανένα εφησυχασμό και χαλάρωση, αντιθέτως απαιτεί μόνιμη κατάσταση εγρήγορσης και οριοθέτηση νέων στόχων βελτίωσης και εξέλιξης.