Martyn’s Law και μεγάλες εκδηλώσεις στην Ελλάδα

 Τον Μάιο του 2017, στο τέλος συναυλίας στο Manchester Arena, βομβιστής αυτοκτονίας σκότωσε 22 ανθρώπους και τραυμάτισε εκατοντάδες. Ανάμεσα στα θύματα ήταν ο 29χρονος Martyn Hett.

Η μητέρα του, Figen Murray, μετέτρεψε την προσωπική της απώλεια σε πολυετή εκστρατεία για την αλλαγή του τρόπου με τον οποίο οι δημόσιοι χώροι και οι διοργανωτές εκδηλώσεων προετοιμάζονται απέναντι στην τρομοκρατία. «Τίποτα δεν θα φέρει τον Martyn πίσω», δήλωσε μετά την ψήφιση του νόμου, εξηγώντας ότι στόχος της ήταν να μην αναγκαστεί άλλη οικογένεια να βιώσει την ίδια απώλεια.

Η προσπάθειά της οδήγησε στο Terrorism (Protection of Premises) Act 2025, γνωστό ως Martyn’s Law. Ενώ, φυσικά, ο νόμος δεν εφαρμόζεται στην Ελλάδα, μπορεί να αποτελέσει έναν οδηγό για την πραγματοποίηση μεγάλων εκδηλώσεων στη χώρα μας, καθώς η λογική πίσω από αυτόν είναι απολύτως μεταφέρσιμη: οι υπεύθυνοι χώρων και εκδηλώσεων δεν αρκεί να δηλώνουν ότι λαμβάνουν μέτρα.
Πρέπει να έχουν αξιολογήσει τις πραγματικές απειλές, να έχουν επιλέξει αναλογικά μέτρα και έχουν προετοιμάσει τους ανθρώπους τους να αντιδράσουν. Και να μπορούν να αποδείξουν τη συμμόρφωση με τα παραπάνω.

Τι εισάγει ο νόμος

Το βρετανικό πλαίσιο διαχωρίζει τους χώρους εκδηλώσεων σε tier, ανάλογα με τη χωρητικότητά τους και ορίζει το πεδίο εφαρμογής του ανάλογα.

Η βασική υποχρέωση που εισάγει το Martyn’s Law είναι η ύπαρξη τεσσάρων λειτουργικών διαδικασιών δημόσιας προστασίας: εκκένωση, μετακίνηση σε ασφαλέστερο σημείο μέσα στον χώρο (γνωστή ως invacuation), lockdown και επικοινωνία οδηγιών προς όσους βρίσκονται στον χώρο.

Για τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις και εκδηλώσεις απαιτείται επιπλέον η αξιολόγηση κινδύνου και η λήψη μέτρων που είναι κατάλληλα για τον συγκεκριμένο κίνδυνο και αναλογικά προς τη λειτουργία, το μέγεθος και τους διαθέσιμους πόρους της διοργάνωσης (Home Office, 2026). Το πλαίσιο, επομένως, δεν επιβάλλει έναν γενικό κατάλογο μέτρων και συστημάτων. Απαιτεί να εξετάζεται τι είναι πραγματικά κατάλληλο για τη συγκεκριμένη εκδήλωση, καθώς αναγνωρίζεται πως ασφάλεια δεν σημαίνει περισσότερος και συγκεκριμένος εξοπλισμός, αλλά καλύτερες αποφάσεις για τον κίνδυνο.

Η ελληνική πραγματικότητα

Δυστυχώς, σε πολλές ελληνικές διοργανώσεις, το safety και το security εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως υποστηρικτικές λειτουργίες. Ενεργοποιούνται αφού έχουν ήδη ληφθεί οι αποφάσεις για τον χώρο, τη χωρητικότητα, τις εισόδους, τις εμπορικές χρήσεις και το πρόγραμμα.

Το security συχνά περιορίζεται στον αριθμό των φυλάκων, ενώ το safety συνδέεται κυρίως με άδειες, πυρασφάλεια και υγειονομική κάλυψη. Όλα αυτά είναι απαραίτητα, αλλά δεν αποτελούν ολοκληρωμένη επιχειρησιακή ετοιμότητα.

Σε ένα μεγάλο event εμπλέκονται πολλοί stakeholders: ο διοργανωτής, ο διαχειριστής του χώρου, η παραγωγή, οι εταιρείες security, οι τεχνικοί ανάδοχοι, οι εθελοντές, οι δημόσιες Αρχές, κλπ. Ένα από τα βασικά προβλήματα σχεδιασμού, αλλά και εκτέλεσης, είναι πως κάθε πλευρά διαθέτει ένα μέρος της πληροφορίας και της αρμοδιότητας. Συχνά, όμως, κανένας δεν διαθέτει συνολική ευθύνη για την επιχειρησιακή εικόνα.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένα event με κανένα (!) ή πολλά σχέδια, εκατοντάδες εργαζομένους και σημαντικές τεχνολογικές υποδομές, αλλά χωρίς σαφή απάντηση στην ερώτηση:

Ποιος αποφασίζει τι, όταν οι διαθέσιμες πληροφορίες είναι ατελείς και ο χρόνος εξαιρετικά περιορισμένος;

Ευρήματα και έξι απαραίτητα σενάρια

Η πρόσφατη έρευνα των May et al. για την απόκριση στην επίθεση του Manchester Arena ανέδειξε δυσκολίες σε τρία επίπεδα. Στο επίπεδο των οργανισμών, στο επίπεδο της συνεργασίας μεταξύ ομάδων και στο επίπεδο των μεμονωμένων στελεχών (May et al., 2025).

Αντίστοιχα, οι Lewis και Coaffee, μελετώντας τα ευρήματα της Manchester Arena Inquiry, δείχνουν ότι η επίγνωση κατάστασης δεν προκύπτει αυτόματα επειδή υπάρχουν κάμερες, ασύρματοι ή εισερχόμενες πληροφορίες. Δημιουργείται μέσα από την ερμηνεία ασαφών σημάτων, την ανταλλαγή πληροφοριών και την ικανότητα των στελεχών να αναγνωρίσουν ότι μια συνηθισμένη κατάσταση έχει μετατραπεί σε κρίση (Lewis & Coaffee, 2024).

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι πάντα η απουσία πληροφορίας. Είναι ότι η πληροφορία δεν αναγνωρίζεται, δεν φθάνει στον σωστό άνθρωπο ή δεν μετατρέπεται εγκαίρως σε απόφαση.

Κοινή διαπίστωση, σχεδόν του συνόλου της βιβλιογραφίας, αφορά την εκπαίδευση. Η καθοδήγηση του Martyn’s Law διευκρινίζει ότι το προσωπικό πρέπει να γνωρίζει τις διαδικασίες, τον συγκεκριμένο ρόλο του και τα μέσα που απαιτούνται για να τον εκτελέσει. Η γενική προηγούμενη εκπαίδευση ενός φύλακα ή ενός επόπτη δεν υποκαθιστά την εκπαίδευση για τον συγκεκριμένο χώρο και τη συγκεκριμένη εκδήλωση (Home Office, 2026).

Έξι σενάρια που πρέπει να έχουν εξεταστεί πριν από μια μεγάλη εκδήλωση είναι τα παρακάτω:

Επίθεση με όχημα. Οι επιθέσεις με όχημα είναι σχετικά απλές στην εκτέλεση, μπορούν να αναπτυχθούν πολύ γρήγορα και έχουν σημαντική δυνατότητα πρόκλησης μαζικών απωλειών. Η προστασία απαιτεί αξιολόγηση των διαδρομών προσέγγισης, των ουρών, των προσωρινών εισόδων και των οδών πρόσβασης των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Πρόσφατη ανάλυση 135 περιστατικών έδειξε ότι οι επιθέσεις με όχημα διαφέρουν σημαντικά ως προς την προετοιμασία και τη δυνητική ικανότητα πρόκλησης σημαντικών επιπτώσεων. Συνεπώς, απαιτούν διαφοροποιημένα μέτρα (Ludbey et al., 2026).

Ύποπτο αντικείμενο ή IED. Η αυτόματη εκκένωση δεν αποτελεί πάντοτε ασφαλή επιλογή. Μπορεί να κατευθύνει το πλήθος προς την απειλή. Το σχέδιο πρέπει να προβλέπει τμηματική ή κατευθυνόμενη εκκένωση, invacuation και lockdown, με σαφή εξουσία λήψης απόφασης (Home Office, 2026).

Drone. Η παρουσία ενός drone δεν σημαίνει αυτομάτως επίθεση. Μπορεί να αφορά αμέλεια, παράνομη βιντεοσκόπηση, επιτήρηση ή σοβαρότερη απειλή. Η αποτελεσματική απόκριση απαιτεί ανίχνευση, αξιολόγηση πρόθεσης, συντονισμό με τις Αρχές και προκαθορισμένα κριτήρια για διακοπή της εκδήλωσης. Καμία μεμονωμένη τεχνολογία δεν καλύπτει όλο το φάσμα του κινδύνου (CIS & DroneSec, 2026).

Εσωτερική απειλή. Προσωρινό προσωπικό, συνεργεία και προμηθευτές αποκτούν συχνά πρόσβαση σε κρίσιμες ζώνες. Απαιτούνται διαπιστεύσεις ανά ρόλο, άμεση ανάκληση δικαιωμάτων, εποπτεία κρίσιμων περιοχών και απλός μηχανισμός αναφοράς ασυνήθιστης συμπεριφοράς.

Διαδήλωση. Η νόμιμη διαμαρτυρία δεν πρέπει να συγχέεται με τρομοκρατική απειλή. Μπορεί, όμως, να επηρεάσει εισόδους, ουρές, πρόσβαση οχημάτων έκτακτης ανάγκης και ασφαλή αποχώρηση. Το σχέδιο πρέπει να προβλέπει διαχωρισμό ροών, εναλλακτικές προσβάσεις και σαφή κριτήρια κλιμάκωσης.

Διακοπή επικοινωνιών. Τα κινητά, οι ασύρματοι και τα δίκτυα μπορεί να υπερφορτωθούν ή να τεθούν εκτός λειτουργίας. Η πρόσφατη βιβλιογραφία δείχνει ότι η επικοινωνία κινδύνου εξαρτάται από τη ροή, τον χρόνο, το περιεχόμενο και το μέσο μετάδοσης του μηνύματος (Delgado et al., 2026). Απαιτούνται εναλλακτικά κανάλια, σύντομα προκαθορισμένα μηνύματα και offline πρόσβαση σε κρίσιμα στοιχεία.

 Command & Control

Το Event Control Room δεν πρέπει να λειτουργεί μόνο ως χώρος παρακολούθησης καμερών. Πρέπει να αποτελεί το σημείο όπου συγκεντρώνεται η πληροφορία, δημιουργείται κοινή επιχειρησιακή εικόνα, καταγράφονται οι αποφάσεις και συντονίζονται οι εμπλεκόμενοι φορείς.

Πριν ανοίξουν οι πύλες πρέπει να είναι σαφές ποιος είναι ο Event Commander (και ο αναπληρωτής του), ποιος αποφασίζει για εκκένωση, lockdown ή διακοπή, ποιος επικοινωνεί με τις Αρχές, ποιος εγκρίνει τα μηνύματα προς το κοινό, ποιος τηρεί το incident log, και ποιος αναλαμβάνει εάν το control room τεθεί εκτός λειτουργίας. Η ιεραρχία πρέπει να είναι απλή και δεν μπορεί να δημιουργείται την ώρα της κρίσης.

Ένας πρακτικός οδικός χάρτης

90 ημέρες πριν: Ορίζονται ο υπεύθυνος ασφάλειας, οι εμπλεκόμενοι φορείς και η αξιολόγηση κινδύνου.

60 ημέρες πριν: Οριστικοποιούνται η ζωνοποίηση, οι ροές, οι διαπιστεύσεις, το σχέδιο επικοινωνιών και οι διεπαφές με τις Αρχές.

30 ημέρες πριν: Πραγματοποιείται άσκηση επί χάρτου με ατελείς πληροφορίες, ταυτόχρονα περιστατικά και αστοχία επικοινωνιών.

7 ημέρες πριν: Διενεργείται ανασκόπηση επιχειρησιακής ετοιμότητας. Ελέγχονται στελέχωση, εξουσιοδοτήσεις, εφεδρικά μέσα και συστήματα.

Την ημέρα του event: Γίνεται ενημέρωση όλων των εργαζομένων και δοκιμή όλων των επικοινωνιών.

Μετά την εκδήλωση: Πραγματοποιείται απολογισμός και τα ευρήματα μετατρέπονται σε διορθωτικές ενέργειες.

 Η πραγματική κληρονομιά

Είναι σαφές πως η ανάλυση του Martyn’s Law και η προετοιμασία μιας μεγάλης εκδήλωσης δεν μπορούν να αναπτυχθούν αποτελεσματικά στα πλαίσια του παρόντος άρθρου. Ωστόσο αυτό, ίσως αποτελέσει μια ευκαιρία να αναρωτηθούμε πως μπορούμε να συμβάλλουμε στην αποτροπή μιας επίθεσης σε μια μεγάλη εκδήλωση και πως θα αλλάξουμε όσα μπορεί να συμβούν πριν και στα πρώτα λεπτά ενός σοβαρού περιστατικού.

Όσοι εμπλεκόμαστε στην προετοιμασία και εκτέλεση μιας εκδήλωσης δεν χρειάζεται να περιμένουμε μια νέα νομοθετική υποχρέωση για να κάνουμε όσα ήδη γνωρίζουμε ότι είναι αναγκαία. Μπορούμε να διδαχθούμε από την βιβλιογραφία που έχει αναπτυχθεί γύρω από την εφαρμογή του Martyn’s Law και να δράσουμε, μελετώντας και βάζοντας σε εφαρμογή ένα αποτελεσματικό σχέδιο διαχείρισης έχοντας υπόψη μας πως η ετοιμότητα δεν αποδεικνύεται από το πάχος του σχεδίου ασφαλείας. Αποδεικνύεται από το τι μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι, τα συστήματα και η διοίκηση όταν το σχέδιο πρέπει να εκτελεστεί, ιδιαίτερα για τα δύσκολα σενάριά του.

Πηγές

Home Office (2025–2026), Martyn’s Law Factsheet και Statutory Guidance.

Lewis, T. & Coaffee, J. (2024), Critical Studies on Security.

May, B. L. et al. (2025), Studies in Conflict & Terrorism.

Ludbey, C. R. et al. (2026), Crime Science.

Delgado, B. et al. (2026), International Journal of Emergency Medicine.

CIS & DroneSec (2026), Unmanned Aircraft Systems: Evolving Risks to Large-Scale Public Gatherings.