BLUE Operational Security Doctrine (BOSD)

Το BOSD ορίζεται ως το δόγμα επιχειρησιακής ασφάλειας για την πρόληψη, αποτροπή και διαχείριση εγκληματικών απειλών στις θαλάσσιες μεταφορές, τις λιμενικές και υπεράκτιες εγκαταστάσεις και τις κρίσιμες υδάτινες υποδομές

Επιστημονική εποπτεία: Δρ. LLD, Αντώνιος Μαγγανάς, Ομότιμος Καθηγητής Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου.

Εποπτεία Safety , Υποδομών Θαλασσίων Μεταφορών: Δημήτριος Πάσχος, Μηχανολόγος Μηχανικός (MSc), ΕΜΠ, Τεχνικός Ασφαλείας Ναυπηγείων-.

Συγγραφείς: Σπυρίδων Μιχαήλ Κυριακάκης, Μέλος Ελληνικού Ινστιτούτου Διαχείρισης Κρίσεων και Καταστροφών (Ε.Ι.ΔΙ.Κ.ΚΑ.), Guest Lecturer, MPSOTC. Ελπίδα Ευαγγέλου Δάλλα, LLM, Δικηγόρος, Ερευνήτρια Ασφάλειας, Μέλος Ε.Ι.ΔΙ.Κ.ΚΑ., Guest Lecturer, Multinational Peace Support Operations Centre OHE, NATO, OSCE, ΓΕΕΘΑ / rMPSOTC.

*Διευκρίνιση : Το παρόν αναπτύσσεται σε μορφή που ακολουθείται, στα πρότυπα διεθνών περιοδικών (Scopus/Web of Science). Προς τον σκοπό αυτό, ακολουθήθηκε η συγκεκριμένη δομή. Επόμενο βήμα μας, να προστεθεί μία Author Contributions (CRediT taxonomy) και ORCID, Open Researcher and Contributor ID. Πρόκειται για έναν μοναδικό διεθνή αριθμό ταυτοποίησης ερευνητή ων συγγραφέων, όπως ζητούνται, από τα περισσότερα επιστημονικά περιοδικά.

 Το BLUE Operational Security Doctrine (BOSD) προτείνει μία ολοκληρωμένη επιχειρησιακή μεθοδολογία για την πρόληψη, αποτροπή και διαχείριση εγκληματικών απειλών στις θαλάσσιες μεταφορές, τις λιμενικές εγκαταστάσεις, τις υπεράκτιες ενεργειακές εγκαταστάσεις και τις λοιπές κρίσιμες υδάτινες υποδομές. Δεν αποτελεί θεωρία εγκληματολογίας, ούτε απλό εγχειρίδιο ασφάλειας, αλλά ένα επιχειρησιακό δόγμα που συνδυάζει αξιολόγηση κινδύνων, επιχειρησιακό σχεδιασμό, διαδικασίες, τακτικές και βέλτιστες πρακτικές. Η προσέγγιση βασίζεται στη συνεργασία δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, στην ανταλλαγή πληροφοριών και στη συνεχή αξιολόγηση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας. Στόχος είναι η δημιουργία ενός συνεκτικού πλαισίου αναφοράς για οργανισμούς ασφάλειας που δραστηριοποιούνται στον θαλάσσιο χώρο.

Η προστασία των θαλάσσιων μεταφορών και των κρίσιμων υδάτινων υποδομών απαιτεί πολυδιάστατη προσέγγιση απέναντι σε εγκληματικές και υβριδικές απειλές. Παρότι η διεθνής βιβλιογραφία καλύπτει επιμέρους τομείς, όπως η ασφάλεια λιμένων, η διαχείριση κινδύνων και η εταιρική ασφάλεια, απουσιάζει ένα ενιαίο επιχειρησιακό δόγμα που να συνδέει τις παραμέτρους αυτές σε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο εφαρμογής.

Το BOSD αναπτύχθηκε με σκοπό να καλύψει αυτό το κενό, παρέχοντας ένα δομημένο σύστημα αρχών και διαδικασιών, προσαρμοσμένο κυρίως στις ανάγκες οργανισμών ιδιωτικής ασφάλειας, χωρίς να αποκλείεται η αξιοποίησή του από δημόσιους οργανισμούς, λιμενικές αρχές και φορείς κρίσιμων υποδομών.

 Η φιλοσοφία του BOSD

Το BOSD αντιμετωπίζει την ασφάλεια ως αποτέλεσμα συνεργασίας και όχι αποκλειστικής αρμοδιότητας ενός φορέα. Η αποτελεσματική προστασία επιτυγχάνεται μέσω κοινής αξιολόγησης κινδύνων, ανταλλαγής πληροφοριών, συντονισμένης επιχειρησιακής δράσης και διαρκούς βελτίωσης.

Η μεθοδολογία δεν περιορίζεται στην εφαρμογή διαδικασιών, αλλά διαμορφώνει ένα ολοκληρωμένο επιχειρησιακό πλαίσιο βασισμένο σε έξι πυλώνες:

1. Θεμελιώδεις αρχές.
2. Επιχειρησιακή μεθοδολογία.
3. Τυποποιημένες διαδικασίες.
4. Επιχειρησιακές τακτικές.
5. Βέλτιστες πρακτικές.
6. Δείκτες αξιολόγησης αποτελεσματικότητας. 

Δομή της Μεθοδολογίας

Η εφαρμογή του BOSD οργανώνεται σε διαδοχικά στάδια:

1. Φιλοσοφία επιχειρησιακής ασφάλειας.
2. Θεμελιώδεις αρχές (Doctrine).
3. Μεθοδολογία εφαρμογής.
4. Εκτίμηση κινδύνων και απειλών.
5. Επιχειρησιακός σχεδιασμός.
6. Επιχειρησιακές διαδικασίες.
7. Επιχειρησιακές τακτικές.
8. Αξιολόγηση αποτελεσμάτων και συνεχής βελτίωση (Lessons Learned).

Η δομή αυτή επιτρέπει την προσαρμογή της μεθοδολογίας σε διαφορετικά επιχειρησιακά περιβάλλοντα, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή τον χαρακτήρα του οργανισμού.

 Καινοτομία

Η βασική καινοτομία του BOSD έγκειται στη μετάβαση από το παραδοσιακό «εγχειρίδιο ασφάλειας» σε ένα ολοκληρωμένο επιχειρησιακό δόγμα. Το σύστημα εστιάζει στη λειτουργική διασύνδεση δημόσιων και ιδιωτικών φορέων μέσω κοινών επιχειρησιακών αρχών, διαδικασιών και μηχανισμών λήψης αποφάσεων.

Η φιλοσοφία αυτή υπερβαίνει τη συμβατική διάκριση μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής ασφάλειας και προσεγγίζει την προστασία των κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών ως ενιαίο οικοσύστημα επιχειρησιακής συνεργασίας.

Παράλληλα, το BOSD σχεδιάζεται ως μέρος ενός ευρύτερου συστήματος (BLUE Private Security System – BPSS), το οποίο θα αναπτυχθεί σε θεματικούς τόμους που καλύπτουν το επιχειρησιακό δόγμα, τις διαδικασίες, τις τακτικές, την αξιολόγηση απειλών και τη θαλάσσια ασφάλεια.

 Συμπεράσματα

Το BOSD φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για επαγγελματίες της εταιρικής και επιχειρησιακής ασφάλειας που δραστηριοποιούνται στον θαλάσσιο χώρο και στις εξυπηρετούσες διευκολύνσεις ξηράς (ναυπηγεία κ.λπ.). Η αξία του έγκειται στη σύνθεση διαφορετικών επιστημονικών και επιχειρησιακών πεδίων σε ένα ενιαίο πλαίσιο εφαρμογής, το οποίο μπορεί να υποστηρίξει τόσο τον ιδιωτικό όσο και τον δημόσιο τομέα. Η υιοθέτηση κοινών αρχών, τυποποιημένων διαδικασιών και συνεχούς αξιολόγησης δύναται να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των κρίσιμων υδάτινων υποδομών απέναντι στις σύγχρονες εγκληματικές απειλές.

Δήλωση Συγγραφέων

Οι συγγραφείς συνέβαλαν από κοινού στη σύλληψη της ιδέας, στη διαμόρφωση της επιχειρησιακής μεθοδολογίας, στη σύνθεση του θεωρητικού πλαισίου και στη συγγραφή του άρθρου. Η επιστημονική εποπτεία πραγματοποιήθηκε από τον Ομότιμο Καθηγητή Δρα Αντώνιο Μαγγανά, ενώ η τεχνική εποπτεία σε θέματα ασφάλειας θαλάσσιων υποδομών (ναυπηγεία) από τον Δημήτριο Πάσχο (MScΕΜΠ, Τεχνικού Ασφαλείας μεγάλων Ναυπηγείων). Δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων ούτε χρηματοδότηση από δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

• International Maritime Organization (2021). International Ship and Port Facility Security (ISPS) Code.
• International Organization for Standardization. (2018). ISO 31000: Risk Management – Guidelines.
• International Organization for Standardization. (2021). ISO 28000: Security and Resilience – Security Management Systems.

• Κυριακάκης Σπυρίδων: “Αρμοδιότητες Δημόσιας Τάξης Πλοιάρχου Εμπορικού Ναυτικού “ Δημοσιεύθηκε σε συνέχειες στο Ναυτιλιακό Περιοδικό ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ / ΕΛΝΑΒΙ , Πειραιάς, 2000 -2001.
• Κυριακάκης Σπυρίδων: “’Maritime Security Management´ Liberty Press, Αθήνα, 2012

• Ronald V. Clarke (1997). Situational Crime Prevention: Successful Case Studies.
• United Nations Office on Drugs and Crime (2023). Maritime Crime: A Manual for Criminal Justice Practitioners.